Home yon dat,yon play,yon evènman Yon play, Yon dat, Yon evènman

Yon play, Yon dat, Yon evènman

 

Ayiti

Nan dat 28 Septanm 1888, Jeneral Seïde Thélemaque te muri pandan yon revòlt nan peyi Ayiti, que te metecyon bout nan Revolisyon Ayisyèn 1888 la, que te gen po objektif ranvese rejim otoritè Prezidan Lysius Salomon an.
Thélemark te Kòmandan distri Kap-Ayisyen an epi lidè yon mouvman ensireksyonis (5 dawout 1888), que te lakòz demisyon Prezidan Salomon.

Nap suuliye evènman sa a make yon epizòd san nan instabilite politick Ayisyen an nan fen 19yèm syèk la.

https://en.m.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9volution ha%C3%AFtienne de 1888

28 Septanm: Junen Mondyal Dwa avòtman

Jounen Mondyal Dwa Avòtman an selebre chak 28 septanm, yon dat ki soti nan mouvman feminis nan Amerik Latin nan ak Karayib la, ki te pwoklame nan lane 1990 yo nan kad batay kite mennen pour dekriminalizasyon avòtman.

Jounen sa a gen po objektif defann yon dwa fondamantal ki toujou menase jodi a nan anpil peyi. Li la po l ogmante konsyantizasyon su atak aktyèl yo kont dwa avòtman, tankou defi kont dwa avòtman Ozetazini ak fémti sant avòtman an Frans.

Jounen an fè pati yon mouvman pi laj pu jistis repwodiktif, que gen ladan l lit kont presyon repwodiktif, vyolans obstetrik ak jinekolojik, ak mank aksè nan edikasyon seksyèl ak repwodiktif konplè, yon mannyè pu fanm yo gen dwa pu kontwole pwòp kò yo.

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Day%C3%A9e globale for right %C3%A0 l

28 Septanm: Junen Entènasyonal pour aksè inivèsel ak enfòmasyon (IDUAI)

Jounen Entènasyonal pour Aksè Inivèsél ak Enfòmasyon (IDUAI) selebre chak ane nan dat 28 septanm pour mete aksan sous wòl aksè ak enfòmasyon nan responsabilizasyon endidividyèl ak devlopman diterb yo. UNESCO te pwoklame Jounen sa nan lane 2015 epi Asanble Jeneral Nasyonzini fé sa an 2019.

Objektif junen sa se po Pèmèt moun yo pran desizyon enfòme, ankouraje kreyasyon nouvo lie ak solisyon, ankouraje enklizyon ak pwogrè sosyal atravè ak ak enfòmasyon epi mete aksan sous aksè ak enfòmasyon kòm yon dwa fondamantal all moun dwe genyen.

https://www.un.org/en/observances/information-access-day#:~:text=de%20la%20presse. -,Context,m%C3%A9dias%20and%20of%20l

28 Septanm : Junen Mondyal Kont Raj

Yo selebre Jounen Mondyal kont Raji the 28 septanm, for want of care piblik the sou maladi raj ak prevansyon kont li. Premye fwa yo te selebre juunen sa se se nan lane 2007, e se Alyans Mondyal kont Raj Ia kite òganize juunen sa a.

Raj se yon maladi viral mòtèl bet bay moun lè mòdel oswa grafouyen l. Viris la atake sistèm nève a epi li ka mennen nan lanmò si li pa trete. Yon fwa sentòm yo parèt, pa gen gerizon pu raj, men yo ka anpeche maladi a. Vaksinasyon kont raj se pi bon metòd prevansyon an. Vaksinasyon an enpòtan anpil tou po bèt kap viv nan kay ki ka transmet viris la bay moun.

https://www.fao.org/one-health/highlights/world-rabies-day/en

28 Septanm 2015 : NASA revele enfòmasyon sou dlo ki egziste sou planet Mas

NASA Administrasyon Nasyonal ayeronotik ak Espas,li se yon ajans gouvènman Etazini an ki responsab pwogram espasyal sivil, rechèch syans espasyal, ak ayeronotik.

Nan dat 28 septanm 2015, NASA te anonse li te jwenn prèv ki montre dlo likid ap koule sou flatèt Mas, sous fòm sèl très sale que bese pwen konjelasyon dlo a. Dekouvét sa a te fèt nan kèk etid liy pant rekiran (RSL) yo ak deteksyon sèl idrate su pant yo, lè lèvi avèk enfòmasyon ki soti nan espektwomèt NASA a.

Prezans dlo likid, menm sous fòm sèl, te reluvi kesyon sous posiblite pour gen lavi senp sous Planèt Wouj la, paske dlo se yon eleman kle pu lavi jan nou konnen l lan.

https://www.lemonde.fr/cosmos/article/2015/09/28/de-l-eau-salee-s-écolle-sur-la-planete-mars 4775502 1650695.html